Merken

 

Waren- of dienstmerken hechten een naam,logo of ander teken aan een bepaald product of dienst, waardoor dit product of deze dienst onderscheidend vermogen krijgt ten opzichte van concurrerende producten. Het product weet zich met het merk, zoals bijvoorbeeld de naam Apple of het Shell logo, te onderscheiden van andere gelijksoortige producten. Het merk geeft een kwaliteitswaarborg en is een belangrijk marketinginstrument.

 

Bij het kiezen van een merknaam dient dan ook aan het criterium te worden voldaan dat het onderscheidend vermogen dient te hebben.

 

In Nederland gelden op dit terrein (i) het Benelux-Verdrag inzake de intellectuele eigendom, (ii) de Europese Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk, en (iii) de Overeenkomst en het Protocol van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken.

 

Bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (“BBIE”) in Den Haag kan men een merk deponeren, dat in de drie landen van de Benelux beschermd wordt. Bij het Office of Harmonization for the Internal Market (“OHIM”) in Alicante, Spanje kan men een merk deponeren voor alle landen van de Europese Unie. Voor wat betreft rechtsregels komen het Benelux-Verdrag inzake de intellectuele eigendom en de Europese Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk in belangrijke mate overeen. Zowel het BBIE als het OHIM toetsen een aanvrage voor registratie van een merk door middel van een merkenonderzoek op strijd met reeds bestaande merken en aan de vereisten van het Verdrag c.q. de Verordening en kunnen een aanvrage weigeren. Indien men in meerdere landen buiten de Europese Unie, of binnen de Europese Unie zonder dat men een Gemeenschapsmerk wil aanvragen, een merk wil beschermen, dan kan men indien men reeds een basis inschrijving als Beneluxmerk bij het BBIE of als Gemeenschapsmerk bij het OHIM heeft een internationale aanvrage onder de Overeenkomst en het Protocol van Madrid doen, waarbij men aangeeft in welke landen bescherming gewenst is. Via de Overeenkomst en het Protocol van Madrid krijgt men in die landen dan tegen relatief lage kosten en, binnen 6 maanden na de basisinschrijving, met prioriteit een merkeninschrijving.

 

Wat kan als merk gelden? Als merken zijn erkend: namen, tekeningen, afdrukken, stempels, letters, cijfers, vormen van waren of verpakking en alle andere tekens die dienen om de waren of diensten te onderscheiden, waaronder ook geuren en geluiden. Een merk kan dus een veelheid aan verschijningsvormen hebben. Als tekening (logo) is het Apple logo algemeen bekend. Apple zelf is als woord (letters) eveneens een merk, evenzeer als het een handelsnaam is. Dat ook een vorm van een product een merk kan zijn, wordt geïllustreerd door het bekende voorbeeld van de Coca-Cola flesjes. De typerende vorm van deze flesjes onderscheidt Coca-Cola van alle andere limonades. Het spreekt voor zich dat in veel gevallen een combinatie van bovengenoemde mogelijkheden wordt gebruikt. Zelfs kleuren (KPN-groen) worden geaccepteerd als merk, evenals geluiden (de Randstad jingle).

Het merkenrecht geldt in beginsel zowel onder het Benelux-Verdrag inzake de intellectuele eigendom als de Europese Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk voor tien jaar maar kan onbeperkt met telkens een periode van tien jaar worden verlengd. Een merk kan echter vervallen indien deze verlenging niet plaatsvindt, indien het merk gedurende 5 jaar of meer niet wordt in het economisch verkeer wordt gebruikt, of wanneer het merk door toedoen van de merkhouder tot een soortnaam is geworden (b.v. maïzena).

Merkinbreuk

Inbreuk op merken in de internationale handel (ook wel ‘counterfeit’ genoemd), waarbij veelal wordt gewezen naar landen in Zuidoost-Azië of in Oost-Europa, komt helaas veelvuldig voor. Vaak is er lokaal door een tekortschietende merkenwetgeving of handhaving daarvan een zwakke bescherming voor de (buitenlandse) merkhouder. Het opsporen van producenten die valse merken gebruiken vergt een grote inspanning, waarbij helaas vaak moet worden geconstateerd dat nadat een fabriek van imitatieproducten gesloten is, verschillende nieuwe elders geopend worden. Om een einde te maken aan deze praktijken, die enerzijds een financiële strop betekenen voor de merkhouders en anderzijds gevaarlijk kunnen zijn voor de consumenten, is gecoördineerde politieke druk op de overheden van de landen waar dit soort overtredingen veelvuldig plaatsvindt noodzakelijk. Het zijn niet enkel de bekende (sterke) kleding- en parfummerken die onder imitatie lijden, doch in toenemende mate ook industriële ondernemingen in de ICT en kapitaalgoederenmarkt en mediabedrijven. Bekende ondernemingen die lijden onder imitatie en merkinbreuk zijn bijvoorbeeld Ikea en Apple. Onder meer de World Trade Organization (“WTO”) besteedt veel aandacht aan de bescherming van intellectuele eigendomsrechten en stelt een effectief systeem van bescherming van intellectuele eigendomsrechten als voorwaarde voor toetreding van nieuwe leden.

 

Heeft men eenmaal een merk gedeponeerd (vaak wordt dit aangegeven met ® voor 'registered' of met het Amerikaanse 'TM' voor 'trademark') dan kan men daar voor de producten en/of diensten waarvoor het merk is geregistreerd exclusief gebruik van maken. De merkhouder kan optreden tegen derden die van zijn merk gebruik maken op welke wijze dan ook. Overeenstemmende tekens, b.v. een woordmerk dat slechts enkele letters afwijkt van het beschermde merk of dat door de totaalindruk grote verwarring schept (bijv. Klarein (schoonmaakmiddel) ten opzichte van Clareyn (jenever), kunnen daardoor verboden worden. Er zijn vier categorieën van merkinbreuk mogelijk:

 

  1. Namaakproducten
  2. Aanhaken/look alikes
  3. Overeenstemmend merk voor andere waren/diensten
  4. Gebruik anders dan ter onderscheiding van waren of diensten.

 

In het algemeen kan de merkhouder eisen, dat het de inbreukmaker wordt verboden zich nog langer van het merk te bedienen. Daarnaast kan de merkhouder vorderen dat de productiemiddelen met welke de merkinbreuk wordt gepleegd worden opgevorderd of vernietigd en kan naast schadevergoeding ook afdracht van de met de merkinbreuk genoten winst worden gevorderd.

 

 

 

Nuttige links

 

Share

Focus

10
MRT

 By Rotterdam School of Management.

Maak gebruik van de gratis SIB-coach!